by Ekran telewizora, tabletu czy smartfonu przyciąga uwagę dziecka, ale zbyt długi czas spędzony przed ekranem może mu zaszkodzić. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca, aby dzieci poniżej drugiego roku życia w ogóle nie spędzały czasu przed ekranem, a dzieci w wieku od dwóch do czterech lat nie więcej niż godzinę dziennie. Czy są to zalecenia realne w polskich warunkach? UNICEF uważa, że małe dzieci potrzebują trochę nudy.
Dzieci muszą nauczyć się skupienia i koncentracji, by skutecznie wykorzystywać te umiejętności na późniejszych etapach życia. Aby ich mózg mógł się prawidłowo rozwijać, potrzebuje niezbędnych bodźców ze świata zewnętrznego oraz czasu na ich przetworzenie. Mówiąc w skrócie, niezbędne są odpowiednio atrakcyjne aktywności offline.
Zdrowie psychiczne dzieci
Zgodnie z tradycją, dzieciństwo i młodość utożsamiane są z okresem największej beztroski i szczęścia. Niestety, w przypadku przygnębiająco dużej części młodych osób to nie do końca prawda. Badania socjologiczne potwierdzają, że trzema najczęściej doznawanymi trudnymi emocjami wymienianymi przez uczniów jest zdenerwowanie i rozdrażnienie, zniechęcenie i znużenie oraz bezradność.
Zaburzenia psychiczne u dzieci i młodzieży mogą mieć podłoże genetyczne, biologiczne, społeczne lub rodzinne. Źródłem nieprawidłowości jest m.in. styl spędzania wolnego czasu, gdy dominującą rozrywką stał się świat internetu. Sieć może przyczyniać się do problemów psychicznych dzieci i młodzieży, choć jako miejsce, gdzie odbywa się edukacja medialna stała się też miejscem ratunku i pomocy.
Nadmierne korzystanie z technologii cyfrowej to jednocześnie przyczyna i skutek problemów. Wpływa negatywnie na relacje społeczne przez wycofanie, pojawienie się problemów szkolnych i zdrowotnych. Sygnałem alarmowym, który powinien wzbudzić niepokój, jest coraz dłuższy czas przed ekranem, przez co zaniedbane zostają inne aktywności. Podejmowane przez rodziców próby wprowadzenia zasad spotykają się z silnym protestem ze strony dziecka.
Opóźnieniem w nauce mowy
Badania wskazują, że nadmierna ekspozycja na ekrany może prowadzić do ograniczonego kontaktu z językiem mówionym, co skutkuje opóźnieniem w nauce mowy i komunikacji interpersonalnej. Niebieskie światło emitowane przez ekrany może zakłócać rytm snu dziecka, prowadząc do trudności w zasypianiu i zmniejszenia jakości odpoczynku.
Korzystanie z urządzeń cyfrowych często wiąże się z siedzącym trybem życia, co prowadzi do problemów zdrowotnych, takich jak otyłość czy osłabienie układu mięśniowo-szkieletowego. Nadmierne korzystanie z mediów społecznościowych i gier online może przyczyniać się do wzrostu poziomu stresu, lęku oraz obniżonej samooceny u dzieci i młodzieży.
Wpływ telewizji i tabletów
Badania wykazały, że czas spędzony przed ekranem hamuje zdolność małych dzieci do odczytywania emocji z twarzy i nauki umiejętności społecznych, czyli dwóch kluczowych czynników niezbędnych do rozwoju empatii. Interakcje twarzą w twarz to jedyny sposób, w jaki małe dzieci uczą się rozumieć i interpretować sygnały niewerbalne.
Pierwsze oznaki problemów są z reguły łatwe do przeoczenia. Dzieci, które zmagają się z trudnościami natury psychicznej, często nie potrafią wyrazić swoich uczuć słowami. Zamiast tego mogą uciekać się do zachowań mających na celu zwrócenie uwagi dorosłych lub rówieśników.
Limity technologii
Wielu rodziców pozwala dziecku patrzeć w ekran telewizora czy tabletu, aby przykuć uwagę malucha, kiedy potrzebują czasu na domowe obowiązki lub chwili wytchnienia. Ale zbyt długi czas spędzany przed ekranem może zaszkodzić małym dzieciom, dlatego ważne jest zapewnienie im innego rodzaju aktywności.
Światowa Organizacja Zdrowia zaleca, aby dzieci poniżej drugiego roku życia w ogóle nie spędzały czasu przed ekranem, a dzieci w wieku od dwóch do czterech lat nie więcej niż godzinę dziennie. Ekspozycja na ekrany zmniejsza zdolność do odczytywania ludzkich emocji i kontrolowania swojej frustracji. Odciąga je również od aktywności, które pozytywnie wpływają na rozwój mózgu, takich jak np. zabawa z innymi dziećmi.
Ciągłe wchłanianie treści z ekranu wpływa negatywnie na koncentrację najmłodszych. W trosce o prawidłowy rozwój dziecka rodzice powinni wprowadzić limity korzystania z telewizji i mediów społecznościowych.
Rodzicielskie kontrole
Rodzice powinni kontrolować czas spędzany przez ich pociechy przed ekranem i dbając o równowagę między aktywnościami online i offline, wprowadzać zdrowe nawyki. Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę rekomenduje odraczać czas udostępnienia dziecku ekranu najlepiej do 5. a nawet 6. roku życia. Czas przed ekranem powinien być podzielony na krótsze sesje (zwłaszcza w przypadku dłuższych materiałów) i mieć przede wszystkim wartość edukacyjną.
W przypadku młodszych dzieci czas ekranowy powinien średnio odpowiadać długości jednej krótkiej bajki. Jeśli dziecko ogląda dłuższy materiał, warto podzielić go na kilka części, aby uniknąć przestymulowania i wspierać uważne odbieranie treści. Co najmniej dwa-trzy dni w tygodniu dziecko nie powinno mieć kontaktu z ekranami.
W wieku 6-9 lat rekomendowany czas ekranowy w dni powszednie to maksymalnie jedna godzina dziennie, a dwie tylko w wyjątkowych sytuacjach i w weekendy. Treści wybierane dla dziecka powinny mieć jasno określony cel edukacyjny, rozwojowy lub rozrywkowy i być dopasowane do jego wieku i potrzeb. Warto również ustalać dodatkowe limity dla konkretnych aplikacji lub typów treści, takich jak gry czy filmy, aby wspierać równowagę i różnorodność codziennych aktywności.
Jestem wolną kobietą, która kocha pisać o naszych sprawach. Witaj na moim blogu!
